De naam Moticon is een samenvoeging van twee woorden: moti(veren) en con(troleren).
Moticon is ontstaan door een samenwerkingsverband tussen de afdeling ontwikkelingspsychologie van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en de afdeling orthodontie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) in de jaren zeventig. De over het algemeen slechte mondhygiëne van de jonge patiënten was een grote zorg en leidde ertoe om contact op te nemen met de afdeling ontwikkelingspsychologie van de RUG. Hun advies om een beloningssysteem in te voeren om de motivatie voor een betere mondhygiëne een boost te geven, werd ervaren als enigszins teleurstellend. We hadden kennelijk het ei van Columbus verwacht, waarbij zonder enige inspanning de mondhygiëne op de afdeling orthodontie naar grote hoogte zou stijgen, maar dat ei bleek een utopie te zijn. De wetenschap van de psychologie weet echter als geen ander hoe de psyche van de mens werkt en hoe simpel de oplossing van een probleem soms kan zijn. In feite wordt ons dagelijkse handelen voor een heel groot deel bepaald door de voordelen die dat op kan leveren, waarbij materiële voordelen een hele grote rol spelen.
Uiteindelijk werd toch besloten een onderzoek in te stellen naar de werking van een beloningssysteem op de mondhygiëne. Hoe aantrekkelijker een beloningssysteem eruit ziet, hoe beter het resultaat. Een Lamborghini kunnen winnen is aantrekkelijker dan een fles droge witte wijn.
Uiteindelijk bleek, dat het invoeren van een beloningssysteem bij kinderen met een beugel, leidde tot een significante verbetering van de mondhygiëne, een groot en halsstarrig probleem in de dagelijkse praktijk. In het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde, oktober 1976, werd dit onderzoek gepubliceerd.
Een beloningssysteem ontwikkelen, wat ook in de dagelijkse praktijk hanteerbaar was, werd vervolgens ontwikkeld door de onderzoeker en in zijn praktijk in Groningen toegepast. Daarbij werd er bij de invoering ervan een heel belangrijk aspect aan het systeem toegevoegd, “het goed dragen van de orthodontische apparatuur”, het tweede heikelijke punt in de dagelijkse orthodontische praktijk.
Deze combinatie bleek in de praktijk “goud” waard te zijn, doordat het aanzienlijk minder “gezeik” opleverde. De apparatuur wordt beter gedragen, waardoor behandelingen sneller verlopen en de mondhygiëne komt gemiddeld genomen ook op een hoger niveau terecht, wat het werken in de mond aanzienlijk aangenamer maakt.
Het beloningsysteem kreeg de naam Moticon. Het is in feite een speels dagboekje dat door de patiënt bijgehouden moest worden. Bij Moticon gebeurde dat door het dagelijks plakken van ronde gekleurde stickertjes in een boekje volgens een bepaalde code. Na 30 dagen plakken ontstond een figuur. Bij goed gedrag konden via een puntensysteem beloningen worden verdiend.
Jaren later werd het plakken van stickertjes bij Moticon vervangen door een nieuw systeem: de Motikras kaart. Door het wegkrassen van de datum kwamen gekleurde stippen te voorschijn. Het verzamelen van stippen met een bepaalde kleur leidde uiteindelijk tot het krijgen van een beloning.
Uiteraard kost de invoering van Moticon geld, wat bekostigd moest worden door de praktijk zelf en niet vergoed werd door de verzekering. Dat maakt de invoering ervan niet populairder bij enthousiaste beroepsgenoten. Geld geven aan patiënten om hun mondhygiëne te verbeteren, terwijl de ouders en de patiënt hier in feite zelf verantwoordelijk voor zijn, is zacht gezegd niet logisch. Daarbij vraagt zo’n beloningssysteem veel van de organisatie in een praktijk.
Het geloof van de ontwikkelaar in de positieve werking van zo’n systeem leidde uiteindelijk tot een praktijkvoering die niet goed meer functioneerde zonder Moticon.
De vereiste organisatorische veranderingen en de kosten van Moticon bleken de grote boosdoeners te zijn om navolging te krijgen in andere praktijken. Heel begrijpelijk. Als de beloning voor het invoeren van zo’n systeem een ruime vergoeding had opgeleverd van de verzekeringsmaatschappijen en ook nog eens geldelijk gewin had opgeleverd, dan was het een heel ander verhaal geworden. Dan was het invoeren van het beloningssysteem een beloningssysteem voor de orthodontist geworden en was er vast veel animo voor geweest.
In 2006, na 30 jaar, werd Moticon ter ziele gedragen door de pensionering van de ontwerper.
In een autobiografisch boek over zijn leven, is ook een hoofdstuk besteed aan het Moticon systeem.(Leven als god in Groningen, uitgeverij Boekscout.nl). In de laatste regels van dat hoofdstuk roept de auteur de orthodontische wereld op om wakker te worden en het systeem alsnog te omarmen.
In 2023, 17 jaar nadat Moticon ter ziele werd gedragen, wordt een bejaarde inwoner van dit land ‘s nachts plotseling wakker. De geest van Moticon is via “een openstaand raam” zijn brein binnengedrongen en klopt stevig op zijn hersenpan. In een flits schiet er een geheel nieuw, modern procedé door zijn hersenen om zijn ooit zo geliefde Moticon nieuw leven in te blazen. Het is de ontwerper zelf die, volledig ge-update, er weer brood in ziet om Moticon te laten herleven. Inmiddels 80 jaar, lichamelijk duidelijk in de afbraakfase van het leven, maar geestelijk nog steeds jong en dynamisch en nog altijd met een hart vol passie voor het ter ziele gegane Moticon.
De tijd is sinds 2006 drastisch veranderd door de introductie van de iPhone, allerlei nieuwe digitale ontwikkelingen, apps en niet te vergeten de pandemie. Praktisch ieder kind in de leeftijdsklasse van 9 tot 14 jaar is tegenwoordig in het bezit, of moet zelfs voor school in het bezit zijn, van een smartphone.
Die nachtelijke ingeving, die flits in het brein, heeft er uiteindelijk toe geleid dat Moticon nu doorontwikkeld is tot een moderne digitale versie van het origineel en via een app weer levensvatbaar is. De behandelaar blijft bij deelname gevrijwaard van alle organisatorisch rompslomp en Moticon veroorzaakt daardoor nauwelijks inbreuk op de bestaande praktijkvoering, maar ervaart wel de positieve effecten van het systeem. Moticon/Ortho is een zelfstandig bedrijf geworden waar iedere orthodontische praktijk zich bij kan aansluiten, een organisatie die praktisch de hele organisatorische sores van het van het beloningssysteem voor zijn rekening neemt en de onvermijdelijke kosten van het systeem verdeelt tussen de partijen die er baat bij hebben, de orthodontist en de ouders. Beide partijen zijn gebaat bij een betere mondhygiëne en een goede medewerking van de patiënt, waardoor behandelingen sneller kunnen verlopen en de kosten daardoor dalen. Daarbij mag het nieuwe bedrijf ook de voedselvoorziening voor zijn eigen werknemers natuurlijk niet uit het oog verliezen en vraagt daarvoor ook een vergoeding. Voor niets gaat nog steeds alleen de zon op. De kostprijs van Moticon, per patiënt, kan eenvoudig terugverdiend kunnen worden door de patiënt en, door de opbouw van het tariefsysteem, ook door de orthodontist; de ultieme “beloning” voor het invoeren van Moticon.
Voor iedere praktijk is Moticon nu beschikbaar en kan er volop van de voordelen worden genoten. Door de herrijzenis van Moticon kan de datum van 1 okt in de orthodontische wereld uitgeroepen worden tot een moderne variant van Hemelvaartsdag, de herrijzenis van Moticon, dit keer digitaal.
Kerklaan 19 | 9751NK Haren
info@moticon.eu | 06 41 01 35 56
